İnsan ve Savaşçı Karl Marx
İnsan ve Savaşçı, sadece Karl Marx’ın hayatını kapsamıyor, Fredrich Engels'in hayatı yanında Avrupa ve Rusya’daki siyasal hareketler ve işçi hareketlerinin seyrini de bize veriyor. İki teorisyeni vareden toplumsal koşulları, kırılmaları, hayatlarında çok fazla bilinmeyen yönleri apaçık ortaya koyan, uzun soluklu bir eser. Çok geniş bir kaynakçaya ve dikkatli bir araştırmanın emeğine sahip olduğunu görüyoruz. Marx’ın üniversite yılları, Ailesi ile olan ilişkisi, düello da yaralanması, siyasi fikirlerinin, felsefi düşüncesinin ve ekonomiye bakış açısının seyrini veren kitapta, bu minvalde akla gelebilecek birçok ayrıntı mevcut.
Çocuğu öldüğünde tabut parası bulamayan bir insan olarak, yaşam içindeyken ve kronik zihinsel depresyon teşhisi konması ile bedeni doğada enerjiye dönüştükten sonra bile, Dünya’nın evrensel — düşünsel birikimine onun kadar etki eden hiç kimse olmadı. Bu cesaretin, birikimin ve zekânın nasıl oluştuğunu kavrayabileceğimiz, Mağripli’nin yaşamındaki tüm dönüm noktalarına nüfus edebileceğimiz bir yapıt niteliğine sahip.
Alman romantik sosyalistleriyle, Proudhoncularla ve Bakunincilerle savaşımını, işçi sınıfının oluşumunda ve ilerlemesinde ki etkisini birçok mektuptan, gazete yazılarından ve tanık olan kişilerden alıntılarla öğreniyoruz. Bugünün Marksizm tartışmalarında, bir kısmının temelinin ne olduğunu, Marks’ın öngörülerindeki yanlışlarını, hayattaki hatalarını da içeriyor. Bu hataların içinde Bakunin için yazdığı ilk saldırı, Doğu sorununa önceleri önem vermemesi, İngiltere'den beklediği devrim ve Engels’e yazdığı bir mektubu söyleyebiliriz.
Geçirdiği zor günlerde New York Tribune için yazdığı makalelerle ve Engels'den gelen maddi yardımla yaşıyordu ve Engels’e, gazetenin simsarları ve editörü için Ocak 1857 de şöyle yazmıştı:
İnsan böyle bir paçavrayı dostu olarak kabul etmesi bir iyilikmiş gibi karşılamak zorunda olması gerçekten de iğrenç bir şey. İnsanın böyle bir toplumda politik çalışmaları için cömertçe mahkum edileceği şeyin tamamı, hayır kurumlarındaki düşkünlerin yaptığı gibi kemikleri kırıp, öğütüp sonra da ondan çorba yapmasıyla eş değer. Bir eşek olmama rağmen bu alçaklara yeni değil, daha önceki yıllardan beri paralarının hakkından çok daha fazlasını vermiş olduğumun farkındayım. (sf. 242)
Hiçbir zaman inancını kaybetmemişti. Her zaman meydana gelen işçi eylemlerini kazanımları bir devrimin öncüsü olarak umut etmişti. Onu bu güçlüklere rağmen ayakta tutan yegâne iki şey vardı biri ailesi ikincisi devrime olan inancı ve görevi. Çocuğu öldüğünde Engels’e şunları yazdı: “Sevgili çocuğun ölümünden beri ev tamamen viran ve kimsesiz. Her saniye onu ne kadar özlediğimizi anlatmak imkânsız. Her türlü felaketi gördüm ama gerçek mutsuzluğun ne olduğunu yeni gördüm… Bu günlerde çektiğim bütün acının ortasında senin ve dostluğunun düşüncesi ve yine de bu dünyada birlikte mantıklı bir şeyler yapabileceğimiz inancı beni ayakta tutuyor.” (sf. 251)
Engels'in 20 yıl boyunca nefret ettiği bir işte çalışmak zorunda kalmasının nedeni, arkadaşının yazmaya üretmeye devam etmesi ve ailesinin dağılmasını engellemek içindi.
Birçok örgüte, partiye, gazeteye ve davaya(özellikle ünlü Köln davasına) maddi ve manevi her şeyini verdi. Kaybettiğinde ise çok büyük üzüntü duydu. Özellikle Köln davası onun için çok önemliydi bütün çabalarına rağmen davayı kaybetti birçok insanla birlikte. Dava bittiğinde 11 kişiden sadece 4 ü beraat edebildi. Bu Komünist Birliğin sonu oldu. Jenny Marks Amerikada’ki bir arkadaşına bu süreci yazdı. Bir kısmını aktarıyorum: “Polisin öne sürdüğü her şey yalandan ibaret. Çalıyor sahte belgeler düzenliyor, çalışma masalarını kırıyor, yalan yere yemin ediyor ve uydurma deliller sunuyorlar… Kocam bütün gün ve geceleri çok geç vakitlere kadar, düzmece belgelerin yalancılığını ispat etmek için çalışmak zorunda kalıyor. Bütün belgelerin altı yada sekiz kez kopyalanıp değişik yollarla Frankfurt, Paris vs. üzerinden Almanya’ya gönderilmesi gerekiyor…” (sf. 229-230)
Yapıtta diğer Enternasyonal’in kuruluş sürecine ve içindeki tartışmalara da vakıf olabilirsiniz. Marksizm’in neredeyse bütün eserlerinin hangi şartlar altında oluştuğunu, hangi tartışmalara hâkim olduğunu ve Marx ve Engels’in doğa üstü çabalarını öğrenebilirsiniz. Eser, bu tartışmaları, Marks ve Engels’in yaşama mücadelesini yansıttığı ve Avrupa’daki işçi sınıfı hareketi ruhunun anlaşılması noktasında her daim güncelliğini koruyacaktır.
Son olarak, Marx’ın kurduğu bilimsel sosyalizm ile o günkü, Enternasyonal içinde algılanan, Marksizm den farklı olduğunu, kendisi, Lafargue’a şu sözlerle ifade etmiştir;
Benim Marksist olmadığım kesindir. (sf. 373)
Facebook
Twitter
Delicious
FriendFeed
Google
